Φορολογική Κατοικία Εταιρείας: Πότε μια Εταιρεία Θεωρείται Ελληνική

Τα Τρία Κριτήρια Φορολογικής Κατοικίας

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, μια εταιρεία ή νομική οντότητα θεωρείται φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για ένα φορολογικό έτος, εφόσον πληρούται έστω ένα από τα εξής κριτήρια:

• Συστάθηκε ή ιδρύθηκε σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο
• Έχει την καταστατική της έδρα στην Ελλάδα
• Ο τόπος άσκησης πραγματικής διοίκησης βρίσκεται στην Ελλάδα, οποιαδήποτε περίοδο μέσα στο φορολογικό έτος

Το πρώτο και το δεύτερο κριτήριο είναι σχετικά απλά να διαπιστωθούν τυπικά. Το τρίτο, όμως — ο τόπος πραγματικής διοίκησης — είναι αυτό που δημιουργεί τα περισσότερα ζητήματα στην πράξη, καθώς εξετάζεται ουσιαστικά, με βάση τα πραγματικά περιστατικά, και όχι απλώς με βάση το πού είναι καταχωρισμένη η εταιρεία στα χαρτιά.

Τι Σημαίνει «Τόπος Πραγματικής Διοίκησης»

Ο τόπος πραγματικής διοίκησης δεν καθορίζεται από μία και μόνη ένδειξη, αλλά εξετάζεται συνολικά, με βάση κριτήρια όπως:

• Ο τόπος άσκησης της καθημερινής διοίκησης της επιχείρησης
• Ο τόπος λήψης στρατηγικών αποφάσεων
• Η κατοικία της πλειοψηφίας των μετόχων ή εταίρων
• Ο τόπος διεξαγωγής της ετήσιας γενικής συνέλευσης των μετόχων ή εταίρων
• Ο τόπος τήρησης βιβλίων και λογιστικών στοιχείων
• Ο τόπος συνεδριάσεων του διοικητικού συμβουλίου ή άλλου εκτελεστικού οργάνου διοίκησης
• Η κατοικία των μελών του διοικητικού συμβουλίου ή άλλου εκτελεστικού οργάνου διοίκησης

Καμία από αυτές τις ενδείξεις δεν είναι αφ' εαυτής αποφασιστική· η φορολογική αρχή εξετάζει τη συνολική εικόνα. Όσο περισσότερα από αυτά τα στοιχεία παραπέμπουν στην Ελλάδα, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος η εταιρεία να χαρακτηριστεί ελληνικός φορολογικός κάτοικος, ακόμα κι αν έχει επίσημη έδρα στο εξωτερικό.

Γιατί μια Απλή Αλλοδαπή Έδρα Δεν Αρκεί

Μια καταστατική έδρα στο εξωτερικό δεν γίνεται αποδεκτή όταν στην πραγματικότητα πρόκειται απλώς για ένα γραμματοκιβώτιο ή ένα συρτάρι σε κάποιο τοπικό λογιστικό ή νομικό γραφείο, ενώ τα βιβλία τηρούνται στην Ελλάδα, οι αποφάσεις των οργάνων της εταιρείας λαμβάνονται στην πράξη από την Ελλάδα, δεν απασχολείται πραγματικό προσωπικό στη χώρα έδρας, και εν τέλει η ουσιαστική λειτουργία βρίσκεται στην Ελλάδα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η φορολογική αρχή μπορεί να «δει πίσω» από την τυπική δομή και να χαρακτηρίσει την εταιρεία ελληνικό φορολογικό κάτοικο.

Τι Συνεπάγεται ο Χαρακτηρισμός ως Ελληνικός Φορολογικός Κάτοικος

Αν μια εταιρεία χαρακτηριστεί φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, φορολογείται στην Ελλάδα επί του παγκόσμιου εισοδήματός της, όπως ακριβώς μια καθαρά ελληνική εταιρεία — ανεξάρτητα από το πού έχει την επίσημη έδρα της. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται αναδρομική φορολόγηση εισοδημάτων που η επιχείρηση θεωρούσε ότι φορολογούνταν αλλού, με πρόσθετους φόρους, τόκους και κυρώσεις, καθώς και ζητήματα διπλής φορολόγησης αν η άλλη χώρα θεωρεί επίσης την εταιρεία δικό της φορολογικό κάτοικο.

Ένα Παράδειγμα από την Πράξη

Ας υποθέσουμε έναν Έλληνα επιχειρηματία που συστήνει εταιρεία σε χώρα με χαμηλότερη φορολόγηση, με σκοπό να μεταφέρει εκεί τα κέρδη από τη διαδικτυακή του δραστηριότητα. Η εταιρεία έχει επίσημη έδρα στο εξωτερικό, αλλά στην πράξη: ο ίδιος ο επιχειρηματίας, μόνιμος κάτοικος Ελλάδας, παίρνει όλες τις αποφάσεις από το γραφείο του στην Αθήνα, τα λογιστικά βιβλία της αλλοδαπής εταιρείας τηρούνται από ελληνικό λογιστικό γραφείο, και δεν υπάρχει κανένα πραγματικό προσωπικό ή εγκατάσταση στη χώρα της επίσημης έδρας.

Σε περίπτωση φορολογικού ελέγχου, η ελληνική φορολογική αρχή θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι ο τόπος πραγματικής διοίκησης βρίσκεται στην Ελλάδα, βάσει σχεδόν όλων των κριτηρίων (καθημερινή διοίκηση, στρατηγικές αποφάσεις, τήρηση βιβλίων, κατοικία του διαχειριστή), και να χαρακτηρίσει την αλλοδαπή εταιρεία ως ελληνικό φορολογικό κάτοικο, με αναδρομική φορολόγηση όλων των κερδών της στην Ελλάδα.

4 Ερωτήσεις Πριν Σκεφτείτε Εταιρεία στο Εξωτερικό

1. Ποιος θα παίρνει πραγματικά τις αποφάσεις της εταιρείας, και από πού; Αν ο ίδιος ο ιδιοκτήτης παραμένει μόνιμος κάτοικος Ελλάδας και διοικεί από εδώ, ο κίνδυνος χαρακτηρισμού ως ελληνική εταιρεία είναι υψηλός.
2. Θα υπάρχει πραγματική υποδομή στη χώρα της έδρας (προσωπικό, γραφεία, λειτουργία), ή μόνο μια διεύθυνση;
3. Πού θα τηρούνται τα λογιστικά βιβλία και πού θα γίνονται οι συνεδριάσεις της διοίκησης;
4. Έχετε αξιολογήσει το ενδεχόμενο διπλής φορολόγησης, αν και οι δύο χώρες διεκδικήσουν τη φορολογική κατοικία της εταιρείας;

Μια απάντηση που δείχνει ότι η «αλλοδαπή» λειτουργία είναι περισσότερο τυπική παρά ουσιαστική είναι σοβαρή ένδειξη κινδύνου.