Ειδικό Καθεστώς Απαλλαγής ΦΠΑ Μικρών Επιχειρήσεων: Ποιος Μπορεί να Ενταχθεί και Τι Χάνει

Τι Είναι το Ειδικό Καθεστώς Μικρών Επιχειρήσεων

Το ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων (άρθρα 44α, 44β και 44γ του Κώδικα ΦΠΑ, σε εφαρμογή της Οδηγίας (ΕΕ) 2020/285) επιτρέπει σε επιχειρήσεις με πολύ μικρό κύκλο εργασιών να απαλλάσσουν τις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών τους από τον ΦΠΑ. Δικαίωμα ένταξης έχει οποιοδήποτε πρόσωπο είναι υποκείμενο στον ΦΠΑ, ανεξάρτητα από τη νομική του μορφή: ελεύθεροι επαγγελματίες, νεοφυείς επιχειρήσεις, εταιρείες. Η ένταξη είναι προαιρετική και σκοπός της είναι να μειώσει τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Δείτε τις οδηγίες της ΑΑΔΕ για το ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων.

Τα Δύο Όρια: 10.000€ στην Ελλάδα και 100.000€ στην ΕΕ

Το καθεστώς λειτουργεί με δύο διαφορετικά όρια κύκλου εργασιών:

• Εγχώριο όριο 10.000€: για να ανήκει μια επιχείρηση στο καθεστώς στην Ελλάδα, ο ετήσιος κύκλος εργασιών της στο εσωτερικό της χώρας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10.000€, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο έτος
• Ενωσιακό όριο 100.000€: για την απαλλαγή και σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ, ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχείρησης σε όλη την ΕΕ δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 100.000€ (τρέχον και προηγούμενο έτος), και ο κύκλος εργασιών σε κάθε κράτος-μέλος απαλλαγής δεν πρέπει να υπερβαίνει το αντίστοιχο εθνικό όριο

Η Ελλάδα διατήρησε το εθνικό όριο των 10.000€ για τις εγχώριες συναλλαγές. Μια επιχείρηση μπορεί να εφαρμόζει παράλληλα το εγχώριο και το διασυνοριακό καθεστώς, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις και των δύο. Το διασυνοριακό καθεστώς ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2025, ενώ η σχετική πλατφόρμα της ΑΑΔΕ για αιτήσεις λειτουργεί από τις 28 Ιανουαρίου 2026.

Για τις διασυνοριακές πωλήσεις, δείτε επίσης τον οδηγό για e-shop και ηλεκτρονικό εμπόριο.

Τι Κερδίζετε και Τι Χάνετε

Πότε Συμφέρει και Πότε Όχι

Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από το ποιοι είναι οι πελάτες σας και πόσο ΦΠΑ πληρώνετε στις δαπάνες σας:

• Συμφέρει συνήθως όταν οι πελάτες σας είναι ιδιώτες, που δεν μπορούν να εκπέσουν τον ΦΠΑ, και οι δαπάνες σας με ΦΠΑ είναι χαμηλές
• Συμφέρει λιγότερο όταν οι πελάτες σας είναι επιχειρήσεις που εκπίπτουν ΦΠΑ, γιατί για αυτούς το καθαρό κόστος είναι το ίδιο είτε χρεώνετε ΦΠΑ είτε όχι, ενώ εσείς χάνετε τον ΦΠΑ των αγορών σας
• Συμφέρει λιγότερο όταν έχετε υψηλές δαπάνες με ΦΠΑ, όπως εξοπλισμό ή αναλώσιμα, καθώς ο ΦΠΑ αυτών των δαπανών δεν εκπίπτει

Αν δεν θέλετε να εφαρμόσετε το καθεστώς, μπορείτε να παραμείνετε στο κανονικό. Η σωστή επιλογή αξίζει να γίνεται εξαρχής, με βάση τα πραγματικά σας στοιχεία.

Τι Γίνεται Όταν Ξεπεράσετε το Όριο

Όταν ο κύκλος εργασιών ξεπεράσει το όριο των 10.000€, η επιχείρηση μετατάσσεται υποχρεωτικά στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ. Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ δίνουν χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια επιχείρηση που είχε ενταχθεί στο καθεστώς και ξεπέρασε το όριο μετατάχθηκε υποχρεωτικά από 1/9/2025. Αν ο κύκλος εργασιών της για όλο το 2026 στο εσωτερικό της χώρας μείνει κάτω από 10.000€, μπορεί να ενταχθεί εκ νέου στο ειδικό καθεστώς από 1/1/2027. Η μετάταξη έχει πρακτικές συνέπειες: από την ημερομηνία μετάταξης η επιχείρηση πρέπει να χρεώνει ΦΠΑ, να υποβάλλει δηλώσεις και να έχει προετοιμάσει τα συστήματα τιμολόγησής της.

Δείτε επίσης τις αλλαγές ΦΠΑ για επιχειρήσεις.

Τι Δεν Αλλάζει

Η απαλλαγή αφορά αποκλειστικά τον ΦΠΑ. Οι υπόλοιπες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις της επιχείρησης παραμένουν: τήρηση λογιστικών βιβλίων, έκδοση νόμιμων παραστατικών, φόρος εισοδήματος και ασφαλιστικές εισφορές. Ορισμένες δραστηριότητες και πράξεις μπορεί επίσης να εξαιρούνται από το καθεστώς, γι' αυτό η ένταξη πρέπει να ελέγχεται ανά περίπτωση.

Δείτε το ημερολόγιο φορολογικών και λογιστικών υποχρεώσεων της επιχείρησης.

Παράδειγμα Σύγκρισης: Ίδιος Επαγγελματίας, Δύο Διαφορετικοί Πελάτες

Ας υποθέσουμε έναν ελεύθερο επαγγελματία με ετήσιο κύκλο εργασιών 9.000€, δηλαδή κάτω από το όριο, και δαπάνες 2.000€ πλέον ΦΠΑ 24%, δηλαδή 480€ ΦΠΑ και 2.480€ συνολικό κόστος.

Τα ποσά είναι υποθετικά και χρησιμοποιούν ενιαίο συντελεστή 24% για απλοποίηση.

Τα Πιο Συχνά Λάθη

1. Ένταξη στο καθεστώς χωρίς σύγκριση με το κανονικό, ειδικά όταν οι πελάτες είναι επιχειρήσεις και οι δαπάνες με ΦΠΑ είναι σημαντικές
2. Έκδοση τιμολογίων με ΦΠΑ ενώ η επιχείρηση ανήκει στο καθεστώς, ή το αντίστροφο
3. Παρακολούθηση του κύκλου εργασιών μόνο στο τέλος της χρονιάς, ενώ η υπέρβαση του ορίου προκαλεί μετάταξη μέσα στο έτος
4. Υπόθεση ότι η απαλλαγή από ΦΠΑ σημαίνει απαλλαγή και από άλλες φορολογικές υποχρεώσεις
5. Έκπτωση ΦΠΑ εισροών από επιχείρηση που ανήκει στο ειδικό καθεστώς
6. Παράλειψη προετοιμασίας των συστημάτων τιμολόγησης πριν την έξοδο από το καθεστώς

5 Πρακτικές Συμβουλές

1. Υπολογίστε πριν την ένταξη τον ΦΠΑ των ετήσιων αγορών σας και συγκρίνετέ τον με τον ΦΠΑ που θα χρεώνατε στους πελάτες.
2. Παρακολουθείτε τον κύκλο εργασιών σας μήνα με μήνα και όχι μόνο στο τέλος της χρονιάς, ώστε να μη ξεπεράσετε το όριο απροειδοποίητα.
3. Αν οι πελάτες σας είναι κυρίως επιχειρήσεις, εξετάστε πρώτα αν η απαλλαγή σάς συμφέρει πραγματικά.
4. Ετοιμάστε από νωρίς το σύστημα τιμολόγησης για την περίπτωση μετάταξης στο κανονικό καθεστώς.
5. Ζητήστε από τον λογιστή σας να ελέγξει αν η δραστηριότητά σας εξαιρείται από το καθεστώς.