Ελάχιστο Τεκμαρτό Κέρδος Ατομικών Επιχειρήσεων: Πώς Λειτουργεί και Πότε Σας Αφορά

Τι Είναι το Ελάχιστο Τεκμαρτό Κέρδος

Με το άρθρο 15 του Ν.5073/2023 προστέθηκε στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος το άρθρο 28Α, το οποίο, μαζί με τα άρθρα 28Β έως 28Δ, ορίζει ένα ελάχιστο ποσό κέρδους από επιχειρηματική δραστηριότητα που θεωρείται ότι έχει πραγματοποιήσει κάθε ατομική επιχείρηση ή ελεύθερος επαγγελματίας. Αν το πραγματικό κέρδος που δηλώνετε είναι χαμηλότερο από αυτό το ελάχιστο, φορολογείστε με βάση το ελάχιστο ποσό. Ο κανόνας αφορά αποκλειστικά ατομικές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες, και όχι εταιρείες όπως η ΙΚΕ, η ΟΕ και η ΕΕ, που φορολογούνται με βάση τα πραγματικά τους κέρδη.

Πώς Υπολογίζεται το Ελάχιστο Ποσό

Το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα προκύπτει από τρία στοιχεία:

• Βασικό ποσό (α): ξεκινά από το ετήσιο ποσό που αντιστοιχεί στον κατώτατο μισθό (12.320€ σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις) και αυξάνεται με τις τριετίες προϋπηρεσίας. Στα παραδείγματα που έχουν δημοσιευθεί για έμπειρους επαγγελματίες, η βάση φτάνει τα 16.744€
• Προσαύξηση μισθοδοσίας (β): αν η επιχείρηση απασχολεί προσωπικό, προστίθεται το 10% του ετήσιου κόστους μισθοδοσίας
• Προσαύξηση ΚΑΔ (γ): προστίθεται το 5% του τζίρου που υπερβαίνει τον μέσο όρο του αντίστοιχου ΚΑΔ

Σε ορισμένες περιπτώσεις, άλλα εισοδήματα του φυσικού προσώπου, όπως προβλέπει το άρθρο 28Β, μειώνουν το ελάχιστο ποσό.

Νεοσύστατες Επιχειρήσεις και Ειδικές Μειώσεις

Για τις νεοσύστατες ατομικές επιχειρήσεις προβλέπεται μεταβατικό καθεστώς με σταδιακή εφαρμογή του ελαχίστου: για παράδειγμα, το ελάχιστο ποσό μειώνεται κατά τα δύο τρίτα (2/3) το τέταρτο έτος και κατά το ένα τρίτο (1/3) το πέμπτο έτος λειτουργίας. Επιπλέον, για επαγγελματίες που ασκούν τη δραστηριότητά τους και διαμένουν σε περιοχές με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, προβλέπεται μείωση του ελαχίστου ποσού. Οι ακριβείς προϋποθέσεις κάθε μείωσης εξαρτώνται από τη δραστηριότητα, τα έτη λειτουργίας και την περιοχή, γι' αυτό αξίζει εξατομικευμένος έλεγχος.

Τι Σημαίνει στην Πράξη

Στην πράξη, φορολογείστε πάντα για το μεγαλύτερο από τα δύο ποσά: το πραγματικό σας κέρδος ή το ελάχιστο τεκμαρτό. Αυτό έχει τρεις βασικές συνέπειες:

• Αν δηλώσετε ζημία ή πολύ χαμηλό κέρδος, δεν φορολογείστε για μηδέν ή για λίγα, αλλά για το ελάχιστο ποσό
• Μια εποχική επιχείρηση ή μια χρονιά με μικρή κίνηση δεν οδηγεί αυτόματα σε χαμηλότερο φόρο
• Η προκαταβολή φόρου υπολογίζεται στον φόρο που προέκυψε, άρα επηρεάζεται και αυτή από το ελάχιστο ποσό

Για αυτό το άρθρο έχει σημασία η σύνδεση με τη μεταφορά ζημιών: όταν ισχύει το ελάχιστο τεκμαρτό κέρδος, η δηλωθείσα ζημία δεν οδηγεί σε μηδενικό φόρο, και η αξιοποίησή της ακολουθεί ειδικούς κανόνες.

Τι Ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ 2026

Στη ΔΕΘ 2026 ανακοινώθηκε ελάφρυνση για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες: καταργούνται οι δύο προσαυξήσεις που σήμερα αυξάνουν το ελάχιστο ποσό, δηλαδή το 10% της μισθοδοσίας και το 5% επί του τζίρου που υπερβαίνει τον μέσο όρο του ΚΑΔ, με ισχύ από το φορολογικό έτος 2026, εφόσον ο επαγγελματίας πληροί κριτήρια συνέπειας. Αυτό σημαίνει ότι η βάση περιορίζεται στο ποσό που προκύπτει από τον κατώτατο μισθό και τις τριετίες. Τα μέτρα βρίσκονται σε διαδικασία θεσμοθέτησης και οι τελικοί όροι ενδέχεται να διαφοροποιηθούν, γι' αυτό πριν από οποιαδήποτε απόφαση πρέπει να ελεγχθεί η τρέχουσα μορφή τους.

Δύο Παραδείγματα Υπολογισμού

Στα παραδείγματα χρησιμοποιείται η κλίμακα φόρου εισοδήματος των δημοσιευμένων υπολογισμών: 9% έως 10.000€, 20% από 10.001€ έως 20.000€ και 26% από 20.001€ έως 30.000€.

Τα ποσά είναι ενδεικτικά και βασίζονται σε δημοσιευμένα παραδείγματα.

Τι Μπορείτε να Κάνετε

Δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος να αποφύγετε το ελάχιστο, αλλά υπάρχουν ενέργειες που αξίζει να εξετάσετε με τον λογιστή σας:

1. Έλεγχος ότι όλες οι νόμιμες επαγγελματικές δαπάνες έχουν καταχωριστεί και εκπίπτουν σωστά, ώστε το πραγματικό σας κέρδος να είναι ακριβές.
2. Έλεγχος αν δικαιούστε κάποια από τις προβλεπόμενες μειώσεις, για παράδειγμα λόγω των πρώτων ετών λειτουργίας.
3. Αξιολόγηση των κριτηρίων συνέπειας που ανακοινώθηκαν για την κατάργηση των προσαυξήσεων.
4. Αν το πραγματικό κέρδος σας είναι υψηλό, αξιολόγηση της μετατροπής σε εταιρεία, όπου φορολογείστε με βάση τα πραγματικά κέρδη. Η απόφαση αυτή χρειάζεται εξατομικευμένη μελέτη, γιατί αλλάζει όλο το φορολογικό και ασφαλιστικό πλαίσιο.

Τα Πιο Συχνά Λάθη

1. Εκτίμηση ότι η δήλωση ζημίας οδηγεί σε μηδενικό φόρο
2. Αγνόηση του ελαχίστου κατά τον προγραμματισμό ρευστότητας για φόρο και προκαταβολή
3. Παράλειψη καταχώρισης νόμιμων δαπανών, με αποτέλεσμα υπερεκτίμηση του πραγματικού κέρδους
4. Άγνοια των μειώσεων για νεοσύστατες επιχειρήσεις
5. Υπόθεση ότι οι ανακοινώσεις της ΔΕΘ ισχύουν ήδη, ενώ βρίσκονται ακόμα σε διαδικασία θεσμοθέτησης
6. Σύγχυση ανάμεσα στο ελάχιστο τεκμαρτό κέρδος των ατομικών επιχειρήσεων και στα τεκμήρια διαβίωσης

5 Πρακτικές Συμβουλές

1. Υπολογίστε το ελάχιστο ποσό της επιχείρησής σας πριν την υποβολή της δήλωσης.
2. Προβλέψτε ρευστότητα για φόρο και προκαταβολή με βάση το μεγαλύτερο από το πραγματικό και το ελάχιστο κέρδος.
3. Τηρείτε πλήρη αρχείο δαπανών, ώστε το πραγματικό σας κέρδος να αποτυπώνεται ακριβώς.
4. Παρακολουθείτε τα νομοθετικά βήματα μετά τη ΔΕΘ 2026 για την κατάργηση των προσαυξήσεων.
5. Αν το εισόδημά σας ξεπερνά σταθερά το ελάχιστο, αξιολογήστε με τον λογιστή σας αν συμφέρει εναλλακτική νομική μορφή.