Δανεισμός Επιχείρησης: Τράπεζα ή Εταίροι, και Τι Ισχύει για τους Τόκους

Οι Τρεις Βασικές Πηγές Χρηματοδότησης

Μια εταιρεία μπορεί να χρηματοδοτηθεί με τρεις βασικούς τρόπους:

• Τραπεζικό δάνειο: η εταιρεία δανείζεται από χρηματοπιστωτικό ίδρυμα και πληρώνει τόκους
• Δάνειο εταίρου: ο εταίρος δανείζει χρήματα στην εταιρεία, με ή χωρίς τόκους, και η εταιρεία αποκτά υποχρέωση να τα επιστρέψει
• Αύξηση εταιρικού κεφαλαίου: ο εταίρος εισφέρει χρήματα ως κεφάλαιο, που δεν επιστρέφονται ως δάνειο και δεν συνεπάγονται τόκους

Κάθε επιλογή έχει διαφορετικές συνέπειες στα βιβλία, στη φορολογία και στην ευελιξία της εταιρείας, γι' αυτό η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται συνειδητά και να τεκμηριώνεται εγγράφως.

Εκπίπτουν οι Τόκοι ως Έξοδο;

Οι τόκοι που πληρώνει η εταιρεία αποτελούν δαπάνη που μειώνει το φορολογητέο κέρδος, εφόσον πληρούν τις γενικές προϋποθέσεις έκπτωσης των επιχειρηματικών δαπανών: πραγματοποιούνται προς το συμφέρον της επιχείρησης και όχι για προσωπικές ανάγκες του επιχειρηματία, αντιστοιχούν σε πραγματική συναλλαγή και έχουν καταχωριστεί στα βιβλία. Σε περίπτωση ελέγχου, η φορολογική αρχή εξετάζει τόσο τον επιχειρηματικό σκοπό του δανείου όσο και αν το επιτόκιο είναι εύλογο, δηλαδή συμβατό με τους όρους της αγοράς.

Ο Κανόνας Περιορισμού των Τόκων

Ο Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος προβλέπει κανόνα περιορισμού της έκπτωσης τόκων: το υπερβαίνον κόστος δανεισμού, δηλαδή το καθαρό κόστος τόκων πάνω από τα έσοδα τόκων, εκπίπτει στη χρήση που προκύπτει μόνο έως το 30% των κερδών προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA). Ταυτόχρονα, ο νόμος παρέχει δικαίωμα πλήρους έκπτωσης του υπερβαίνοντος κόστους δανεισμού έως το ποσό των 3.000.000€. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο κανόνας του EBITDA συνήθως δεν επηρεάζει τις μικρές και μεσαίες εταιρείες, των οποίων το κόστος δανεισμού είναι πολύ χαμηλότερο από αυτό το όριο. Ο κανόνας αυτός, ωστόσο, δεν καταργεί τον έλεγχο του επιχειρηματικού σκοπού και του επιτοκίου.

Δάνειο Εταίρου προς την Εταιρεία

Όταν ο εταίρος δανείζει χρήματα στην ΙΚΕ του, η εταιρεία αποκτά υποχρέωση να τα επιστρέψει και, εφόσον έχει συμφωνηθεί, να πληρώσει τόκους. Οι τόκοι αυτοί αποτελούν εισόδημα του εταίρου και φορολογούνται με συντελεστή 15%. Την παρακράτηση και την απόδοση του φόρου την κάνει η ίδια η εταιρεία, η οποία εκδίδει και τη σχετική βεβαίωση τόκων. Αν δεν προβλέπεται τόκος, χρειάζεται προσοχή: μεταξύ συνδεδεμένων προσώπων, η φορολογική αρχή μπορεί να εξετάσει αν η συναλλαγή έγινε με όρους αγοράς.

Δάνειο της Εταιρείας προς τον Εταίρο: Η Παγίδα της «Άτοκης» Ωφέλειας

Η αντίστροφη κατεύθυνση, όπου η εταιρεία δανείζει χρήματα στον εταίρο της, είναι πιο ευαίσθητη. Αν το δάνειο είναι άτοκο ή με επιτόκιο χαμηλότερο από της αγοράς, η διαφορά μπορεί να θεωρηθεί φορολογητέα ωφέλεια του εταίρου, υπολογιζόμενη με βάση ένα επιτόκιο αναφοράς. Σε αντίθεση με τους τόκους που πληρώνει η εταιρεία, στην περίπτωση αυτή δεν διενεργείται παρακράτηση φόρου με τον ίδιο τρόπο, και η ωφέλεια πρέπει να αποτυπωθεί σωστά στα στοιχεία της εταιρείας. Επειδή οι συνέπειες εξαρτώνται από την ιδιότητα του εταίρου και τους όρους του δανείου, η περίπτωση αυτή χρειάζεται πάντα εξατομικευμένη αξιολόγηση.

Δύο Παραδείγματα Υπολογισμού

Τα επιτόκια και τα ποσά είναι υποθετικά και χρησιμοποιούνται μόνο για να δείξουν τη λογική υπολογισμού.

Τι Χρειάζεται Πάντα για Κάθε Δάνειο

1. Έγγραφη σύμβαση, με ποσό, επιτόκιο, χρόνο αποπληρωμής και υπογραφές των μερών.
2. Εκταμίευση και αποπληρωμή μέσω τραπεζικού λογαριασμού, ώστε να υπάρχει ίχνος κάθε κίνησης.
3. Σωστή καταχώριση στα βιβλία ως υποχρέωση προς τον εταίρο ή την τράπεζα, και όχι ως έσοδο.
4. Παρακράτηση και απόδοση φόρου 15% στους τόκους προς τον εταίρο, με έκδοση βεβαίωσης.
5. Έλεγχος αν η σύμβαση συνεπάγεται τέλη ή χαρτόσημο, που εξαρτώνται από το είδος της, πριν από την υπογραφή.

Δάνειο ή Αύξηση Κεφαλαίου: Πότε Ταιριάζει Τι

Αν το ζήτημα είναι η απόσυρση κερδών από τους εταίρους, δείτε πώς γίνεται η διανομή μερισμάτων σε ΙΚΕ. Για χρηματοδότηση εξοπλισμού ή επαγγελματικού οχήματος, αξιολογήστε και το επαγγελματικό leasing ως εναλλακτική λύση.

Τα Πιο Συχνά Λάθη

1. Μεταφορά χρημάτων ανάμεσα στον εταίρο και την εταιρεία χωρίς έγγραφη σύμβαση, ώστε να μη μπορεί να αποδειχθεί αν πρόκειται για δάνειο ή κεφάλαιο
2. Πληρωμή τόκων στον εταίρο χωρίς παρακράτηση φόρου και χωρίς βεβαίωση
3. Άτοκα δάνεια της εταιρείας προς τον εταίρο, χωρίς να ληφθεί υπόψη η πιθανή φορολογητέα ωφέλεια
4. Καταχώριση προσωπικών εξόδων του εταίρου ως δαπανών της επιχείρησης μέσω «δανείου»
5. Μεταφορά μετρητών αντί για τραπεζική κίνηση, με αποτέλεσμα την αδυναμία τεκμηρίωσης
6. Υπόθεση ότι ο κανόνας του EBITDA δεν χρειάζεται ποτέ έλεγχο, ενώ ο επιχειρηματικός σκοπός και το επιτόκιο εξετάζονται πάντα

5 Πρακτικές Συμβουλές

1. Υπογράφετε πάντα έγγραφη σύμβαση δανείου πριν μεταφερθούν τα χρήματα.
2. Επιλέξτε επιτόκιο που να είναι ρεαλιστικό σε σχέση με την αγορά και να μπορεί να δικαιολογηθεί.
3. Φροντίστε οι εκταμιεύσεις και οι αποπληρωμές να γίνονται αποκλειστικά με τραπεζική κίνηση.
4. Ενημερώστε τον λογιστή σας πριν από κάθε δάνειο προς ή από εταίρο, ώστε να γίνει σωστή καταχώριση και παρακράτηση.
5. Αξιολογήστε αν η ανάγκη σας είναι προσωρινή (δάνειο) ή μόνιμη (αύξηση κεφαλαίου) πριν επιλέξετε τη μορφή.